Khoảng Cách Kỹ Năng AI: Doanh Nghiệp Không Thể Thụ Động Chờ Đợi Nhân Viên Tự Trang Bị

Sự bùng nổ của Trí tuệ Nhân tạo (AI) đang định hình lại mọi khía cạnh của đời sống và công việc. Trong khi việc sử dụng AI cá nhân ngày càng phổ biến, một thực tế đáng lo ngại đang nổi lên: khoảng cách kỹ năng AI trong môi trường doanh nghiệp vẫn tồn tại dai dẳng. Nhiều công ty đang mắc sai lầm nghiêm trọng khi cho rằng nhân viên sẽ tự động mang những kỹ năng AI này vào công việc của họ. Theo Seth Robinson, Phó Chủ tịch Nghiên cứu của CompTIA, đây là một công thức dẫn đến thất bại.

Từ góc độ pháp luật và quản trị nhân sự, sự thụ động này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu suất kinh doanh mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý và trách nhiệm đối với người sử dụng lao động. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết tình huống pháp luật liên quan, những điểm mới trong quy định và tác động thực tế cho các chuyên gia nhân sự tại Việt Nam.

Trách Nhiệm Đào Tạo Của Doanh Nghiệp và Rủi Ro Pháp Lý

Pháp luật lao động Việt Nam, cụ thể là Bộ luật Lao động 2019, quy định rõ ràng về trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề cho người lao động. Điều 61 Bộ luật Lao động 2019 nêu rõ: “Người sử dụng lao động có trách nhiệm đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề cho người lao động; duy trì và phát triển đội ngũ lao động có trình độ, kỹ năng nghề phù hợp với yêu cầu sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.”

Việc doanh nghiệp không chủ động đào tạo kỹ năng AI cho nhân viên, đặc biệt khi AI trở thành một công cụ thiết yếu, có thể được xem là vi phạm nghĩa vụ này. Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, các kỹ năng về AI không còn là "kỹ năng bổ sung" mà đang dần trở thành "kỹ năng cốt lõi" cho nhiều vị trí công việc. Nếu một nhân viên không được trang bị kỹ năng cần thiết để thực hiện công việc hiệu quả do thiếu đào tạo từ phía doanh nghiệp, và điều này dẫn đến kết quả công việc kém hoặc thậm chí là mất việc làm, người sử dụng lao động có thể đối mặt với các khiếu nại về vi phạm nghĩa vụ đào tạo hoặc tạo điều kiện làm việc không phù hợp.

Ngoài ra, khi AI được tích hợp vào quy trình làm việc, các vấn đề về an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu và đạo đức AI cũng phát sinh. Nếu nhân viên sử dụng AI một cách không có kiểm soát hoặc không được đào tạo về các quy tắc an toàn, điều này có thể dẫn đến rò rỉ dữ liệu, vi phạm quyền riêng tư của khách hàng hoặc đối tác, gây thiệt hại nghiêm trọng cho doanh nghiệp. Trong trường hợp này, trách nhiệm pháp lý không chỉ dừng lại ở việc bồi thường thiệt hại mà còn có thể bị xử phạt hành chính theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP), đặc biệt là các quy định liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Tác Động Thực Tiễn Đến Quản Trị Nhân Sự và Giải Pháp

Đối với người làm công tác nhân sự, việc nhận diện và giải quyết khoảng cách kỹ năng AI là một thách thức lớn nhưng cũng là cơ hội để định hình lại chiến lược phát triển nguồn nhân lực. Sự thiếu hụt kỹ năng AI không chỉ làm giảm năng suất mà còn ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp, gây khó khăn trong việc thu hút và giữ chân nhân tài có kỹ năng cao.

Giải pháp cho doanh nghiệp:

1. Đánh giá nhu cầu và xây dựng lộ trình đào tạo rõ ràng: Bộ phận nhân sự cần phối hợp với các phòng ban chuyên môn để xác định chính xác những kỹ năng AI nào là cần thiết cho từng vị trí công việc. Từ đó, xây dựng các chương trình đào tạo cụ thể, có thể là đào tạo nội bộ, hợp tác với các tổ chức giáo dục hoặc cung cấp các khóa học trực tuyến. Việc này cần được thực hiện một cách có hệ thống, liên tục, không chỉ là các khóa học "một lần".

2. Đầu tư vào công cụ và hạ tầng: Đào tạo kỹ năng AI cần đi đôi với việc cung cấp các công cụ và hạ tầng phù hợp để nhân viên có thể thực hành và ứng dụng kiến thức vào thực tiễn. Điều này bao gồm quyền truy cập vào các nền tảng AI, dữ liệu thực tế và sự hỗ trợ kỹ thuật cần thiết.

3. Xây dựng văn hóa học tập liên tục: Khuyến khích nhân viên chủ động tìm hiểu và phát triển kỹ năng AI thông qua các chính sách hỗ trợ, khen thưởng. Tạo ra một môi trường mà việc học hỏi và thử nghiệm với AI được khuyến khích, đồng thời có cơ chế để chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm trong nội bộ.

4. Cập nhật chính sách lao động và quy định nội bộ: Các chính sách về đào tạo, đánh giá hiệu suất, bảo mật thông tin cần được cập nhật để phù hợp với sự thay đổi của công nghệ AI. Điều này giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và giảm thiểu rủi ro pháp lý.

Nhận Thức và Hành Động Chủ Động Từ Doanh Nghiệp

Việc giả định rằng nhân viên sẽ tự trang bị kỹ năng AI là một nhận định sai lầm, đẩy doanh nghiệp vào thế bị động và dễ gặp rủi ro pháp lý. Thay vào đó, doanh nghiệp cần có cái nhìn chủ động và chiến lược rõ ràng trong việc phát triển năng lực AI cho đội ngũ của mình. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu suất và khả năng cạnh tranh mà còn đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật lao động và bảo mật thông tin.

Để thành công trong kỷ nguyên AI, các nhà lãnh đạo và chuyên gia nhân sự phải hành động ngay lập tức: đầu tư vào đào tạo, xây dựng môi trường học tập, và cập nhật các chính sách liên quan. Chỉ khi đó, doanh nghiệp mới có thể biến thách thức thành cơ hội, xây dựng một lực lượng lao động vững mạnh, sẵn sàng đón đầu tương lai với AI.

Nguồn tham khảo

- HR Dive: https://www.hrdive.com/news/AI-skills-gap-training-comptia/825866/